دانشگاه آزاد اسلامي
واحد بناب
گروه مهندسي مکانيک ماشينهاي کشاورزي
پاياننامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.Sc)
رشته مهندسي مکانيک ماشينهاي کشاورزي
عنوان
بررسي عامل جنس بر ميزان سايش در نازل‌هاي سم‌پاش‌هاي کشاورزي
استاد راهنما
دکتر محمدعلي حداد‌درفشي
استاد مشاور
مهندس فريد امير‌شقاقي
نگارش
اکبر مرادي اصل
زمستان 1392
باسمه تعالي
صورتجلسه دفاع
با تأييدات خداوند متعال جلسه دفاع از پايان‌نامه کارشناسي‌ارشد آقاي/خانم : ………………………. در رشته : …………………… تحت عنوان:………………………………………………………………………………………………
باحضور استاد راهنما ، استاد ( استادان ) مشاور و هيأت داوران در دانشگاه آزاد اسلامي واحد بناب در تاريخ …………….. تشکيل گرديد . در اين جلسه ، پايان‌نامه با موفقيت مورد دفاع قرار گرفت .
نامبرده نمره ……… با امتياز ………. دريافت نمود .
استاد راهنما :
……………………..
استاد ( استادان مشاور ) :
1 . ……………………….
2 . ………………………
هيأت داوران :
1 . ……………………..
2.
مدير گروه يا رئيس تحصيلات تكميلي واحد :
دکتر جعفر بيک زاد
معاون پژوهش و فناوري دانشگاه آزاد اسلامي
واحد بناب
باسمه تعالي
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد بناب
تاييديه اعضاء هيات داوران حاضر در جلسه دفاع از پايان نامه
اعضاي هيئت داوران ،نسخه نهايي رساله آقاي/خانم : …………………………….
تحت عنوان : ……………………………………………………………………………………………………………………
را از نظر شکل و محتوا بررسي نموده ،پذيرش آن را جهت نيل به درج? کارشناسي ارشد مورد تاييد قرار دادند.
اعضاءهيئت داوران نام ونام خانوادگي رتب? علمي امضاء
1)استاد راهنما: ……………………………. ………….
2)استاد مشاور: ……………………………. ………….
3)عضوهيئت داوران ……………………………. ………….
4)عضوهيئت داوران ……………………………. ………….
دکتر جعفر بيک زاد
معاون پژوهش وفناوري دانشگاه آزاد اسلامي
واحدبناب

با سپاس از سه وجود مقدس:
آنان که ناتوان شدند تا ما به توانايي برسيم…
موهايشان سپيد شد تا ما رو سفيد شويم…
و عاشقانه سوختند تا گرمابخش وجود ما و روشنگر راهمان باشند…

پدرانمان
مادرانمان
استادانمان
تقدير و تشكر
“الحمدلله رب العالمين” پروردگارا! بهترين سپاس را به درگاه تو مي‌گويم كه اين توان و گويش كلام به خواست و اراده تو بر زبانمان جاري مي شود هر چند كه نمي‌توان آنچنان كه شايسته توست حمد و ستايش نعمت هايت را كرد.
در اينجا بر خود وظيفه مي دانم از تمام كساني كه در تدوين اين تحقيق من را ياري كردند از جمله استاد راهنماي محترم جناب آقاي دكتر محمدعلي حداد درفشي و استاد مشاور جناب آقاي مهندس فريد اميرشقاقي نهايت قدرداني و تشكر را دارم. و همچنين از زحمات خانواده عزيزم كه در طي اين سالها كمكم كردند كمال تشكر را دارم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده1
فصل اول: مقدمه و هدف2
1-1 سم‌پاش3
1-2 نازل4
1-3 اهداف6
فصل دوم: مروري بر تحقيقات گذشته7
کليات8
آشنايي با سم‌پاش‌ها8
2-1 تقسيم‌بندي سم‌پاش‌ها8
2-1-1 سم‌پاش‌هاي دستي9
2-1-2 سم‌پاش‌هاي پشتي بدون موتور9
2-1-2-1 سم‌پاش پشتي با فشار متناوب (كتابي)9
2-1-2-2 سم‌پاش پشتي با فشار دائم (استوانه‌اي)10
2-1-3 سم‌پاش‌هاي پشتي موتوري10
2-1-4 سم‌پاش‌هاي موتوري زنبه‌اي و چرخ‌دار موتوري10
2-1-5 سم‌پاش‌هاي پشت‌تراکتوري11
2-1-6 تريلر‌هاي سم‌پاش يا سم‌پاش‌هاي چرخ‌دار12
2-2 سم‌پاش‌هاي پشت‌تراکتوري بوم‌دار12
2-2-1 کاربرد سم‌پاش پشت‌تراکتوري بوم‌دار و کاليبراسيون آن19
2-2-2 عوامل موثر در کاليبراسيون يک سم‌پاش20
2-2-3 سرويس و نگه‌داري سم‌پاش 400 ليتري پشت‌تراکتوري بوم‌دار22
2-3 نازل23
2-3-1 ساختمان نازل24
2-3-1-1 بدنه نازل24
2-3-1-2 درپوش نازل24
2-3-1-3 صافي نازل25
2-3-1-4 نوک نازل25
2-3-2 انواع نازل25
2-3-2-1 نازل سوزني مارپيچ‌دار25
2-3-2-2 نازل بدون سوزن25
2-3-2-3 نازل شياري25
2-3-2-4 نازل مخروط‌پاش توپر26
2-3-2-5 نازل مخروط‌پاش تو‌خالي26
2-3-2-6 نازل سيلابي26
2-3-2-7 نازل تخت (يکنواخت)26
2-3-2-8 نازل بادبزني26
2-3-2-9 نازل تي‌جت27
2-4 نازل‌ها و انتخاب نوع نوک آن‌ها27
2-4-1 انتخاب نوک28
2-4-1-1 نوک بادبزني مسطح28
2-4-1-2 نوک يکنواخت29
2-4-1-3 نوک مخروط توخالي29
2-4-1-4 نوک باراني29
2-4-1-5 نازل‌هاي نامتقارن و بدون بوم30
2-4-1-6 نوک‌هاي جريان پيوسته31
2-5 مروري بر تحقيقات گذشته31
2-6 جمع بندي45
فصل سوم: مواد و روشها46
مقدمه47
3-1 تجهيزات مورد نياز براي ساخت سم‌پاش آزمايشگاهي48
3-1-1 مخزن سم48
3-1-2 الکتروپمپ49
3-1-3 منبع نيروي الکتروپمپ50
3-1-4 فشار‌سنج50
3-1-5 بوم51
3-1-6 استوانه مدرّج51
3-1-7 زمان سنج52
3-1-8 لوله پلي‌اتيلن52
3-1-9 محلول52
3-1-10 نازل‌ها53
3-2 روش ساخت دستگاه سم‌پاش پشت تراکتوري شبيه سازي شده در سطح آزمايشگاهي براي انجام آزمون‌ها53
3-3 آزمونها54
3-3-1 آزمون يکنواختي ميزان خروجي نازل‌ها54
3-3-2 آزمون اندازه‌گيري زاويه پاشش55
3-3-3 آزمون تغييرات دبي خروجي در نتيجه سابيدگي57
فصل چهارم: نتايج و بحث60
کليات61
4-1 نتايج حاصل از آزمون يکنواختي ميزان خروجي نازل‌ها61
4-2 نتايج حاصل از اندازه‌گيري براي زاويه پاشش63
4-3 نتايج حاصل از آزمون تغييرات دبي خروجي در نتيجه سابيدگي64
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات78
5-1 نتيجه‌گيري79
5-2 پيشنهادات79
منابع و مآخذ80
چکيده انگليسي82
فهرست جداول
عنوان جدول صفحه
جدول(2-1) مشخصات فني سه نوع نازل خارجي موجود در کشور 17
جدول (2-2) جدول نسبت فرسودگي به هزينه در نوک‌هاي نازل28
جدول(2-3) مشخصات نوک‌هاي باراني براي سرعت حرکت، ارتفاع بوم و فاصله بين نوک‌ها30
جدول (2-4) مقادير متوسط براي درجه سطح پوشش و تعداد قطرات از فشار کاري، درجه ساييدگي نازل‌ها و سرعت کاري با انحراف استانداردهاي موجود در داخل پرانتزها34
جدول(2-5 ) کمترين ارتفاع پاشش توصيه شده در طول زمان کاربرد40
جدول(2-6) طبقه‌بندي اندازه قطرات41
جدول(2-7) اندازه قطرات نازل و تأثير بر روي پوشش42
جدول(2-8) قطرات نازل، تبخير و مسافت طي شده43
جدول(2-9) حرکت قطرات نازل43
جدول (2-10) طبقه بندي اندازه قطرات براي اندازه نازل44
جدول(4-1) ميانگين دبي‌هاي به دست آمده براي 4 نوع نازل در آزمايش در فشار kPa 79/275 و مقايسه آن با دبي اسمي62
جدول(4-2) نتايج به دست آمده از اندازه‌گيري زاويه پاشش براي انواع نازل در فشار kPa 79/275 و مقايسه آن‌ها با زاويه اسمي63
جدول (4-3) دبي اندازه‌گيري شده براي 5 نازل پلاستيکي در بازه‌هاي زماني ده ساعته بر حسب ليتر در دقيقه65
جدول (4-4) دبي اندازه‌گيري شده براي 5 نازل برنجي در بازه‌هاي زماني ده ساعته بر حسب ليتر در دقيقه67
جدول (4-5) دبي اندازه‌گيري شده براي 5 نازل فولادي در بازه‌هاي زماني ده ساعته بر حسب ليتر در دقيقه69
جدول (4-6) دبي اندازه‌گيري شده براي 5 عدد نازل فولادي سخت کاري‌شده در بازه‌هاي زماني ده ساعته بر حسب ليتر در دقيقه71
جدول (4-7) تجزيه واريانس داده‌ها73
فهرست اشکال
عنوان شکل صفحه
شکل(1-1) ساختمان يک سم‌پاش رايج4
شکل(1-2) قطعات نازل يک سم‌پاش4
شکل(1-3) نوک‌هاى نازل‌ها و الگوهاى پاشش5
شکل (2-1) سم‌پاش دستي9
شکل (2-2) سم‌پاش‌هاي پشتي موتوري10
شکل (2-3) سم‌پاش‌هاي موتوري زنبه اي و چرخ دار موتوري11
شکل (2-4) سم‌پاش پشت‌تراکتوري11
شکل (2-5) تريلر‌هاي سم‌پاش12
شکل (2-6) ساختمان سم‌پاش پشت‌تراکتوري13
شکل(2-7) بوم افقي در سم‌پاش پشت‌تراکتوري14
شکل (2-8) شيرهاي خروجي محلول و رگولاتور فشار16
شکل(2-9) ساختمان نازل24
شکل (2-10) تغيير در درجه پوشش به عنوان تابعي از تغييرات در فشار کاري به ترتيب براي نازل‌هاي نو و 5 % و10% ميزان سايش نازل LECHLER 110-03(plastic)33
شکل (2-11) تغيير در تعداد قطرات به ازاي 1 سانتي متر مربع به عنوان تابعي از تغييرات در فشار کاري به ترتيب براي نازل‌هاي نو و 5% و 10% ميزان سايش 34
شکل(2-12) برش اندازه قطره به نصف و هشت برابر شدن تعداد قطرات38
شکل (2-13) نازل‌هاي تخت بادبزني39
شکل (3-1) مخزن سم در روي يک چارچوبه49
شکل (3-2) الکتروپمپ مورد استفاده در آزمايشات50
شکل (3-3) مشخصات منبع نيروي الکتروپمپ50
شکل (3-4) فشار‌سنج نصب شده بر روي خروجي پمپ51
شکل (3-5) بوم استفاده شده در آزمايش 51
شکل (3-6) استوانه مدرّج شيشه‌اي52
شکل (3-7) قوطي حاوي پودر اکسيد آلومينيوم53
شکل (3-8) نمايي از سم‌پاش ساخته شده در سطح آزمايشگاهي 54
شکل (3-9) تنظيم شير آب در فشار kPa 79/275 براي اندازه‌گيري دبي خروجي ازپنج نازل از جنس پلاستيک55
شکل (3-10) روش صحيح اندازه گيري زاويه پاشش56
شکل (3-11) پرگار و قرار گرفتن لبه‌هاي داخلي آن روي خطوط پاشش نازل‌ها57
شکل (3-12) نمايي شماتيک از نحوه اندازه‌گيري زاويه پاشش به وسيله نقاله57
شکل (4-1) نحوه افزايش دبي در نازل‌هاي پلاستيکي در مدت زمان 100 ساعت (در 10 بازه و هر بازه 10 ساعت)66
شکل (4-2) درصد افزايش دبي در نازل‌هاي پلاستيکي در مدت زمان 100 ساعت (در 10 بازه و هر بازه 10 ساعت)66
شکل (4-3) نحوه افزايش دبي در نازل‌هاي برنجي در مدت زمان 50 ساعت (در 5 بازه و هر بازه 10 ساعت)68
شکل (4-4) درصد افزايش دبي در نازلهاي برنجي در مدت زمان 50 ساعت (در 5 بازه و هر بازه 10 ساعت)68
شکل (4-5) نحوه افزايش دبي در نازل‌هاي فولادي در مدت زمان 80 ساعت (در 8 بازه و هر بازه 10 ساعت)70
شکل (4-6) درصد افزايش دبي در نازل‌هاي فولادي در مدت زمان 80 ساعت (در 8 بازه و هر بازه 10 ساعت)70
شکل (4-7) نحوه افزايش دبي در نازل‌هاي فولادي سخت‌کاري شده در مدت زمان 100 ساعت (در 10 بازه و هر بازه 10 ساعت)72
شکل (4-8) درصد افزايش دبي در نازل‌هاي فولادي سخت‌کاري شده در مدت زمان 100 ساعت (در 10 بازه و هر بازه 10 ساعت)72
شکل (4-9) مقايسه ميانگين اثر متقابل جنس نازل‌ها و مدت زمان آزمايش در سايش74
شکل (4-10) درصد افزايش دبي نازل‌ها بعد از 50 ساعت کارکرد براي پنج جنس متفاوت نازل75
شکل (4-11) درصد افزايش در ميزان جريان بعد از 40 ساعت آزمايش براي جنس‌هاي متفاوت نازل‌ها76
شکل (4-12) درصد افزايش ميزان دبي انواع نازل در فشار kPa 79/275 بعد از 50 ساعت آزمايش76
چکيده
سم‌پاش يکي از متداول‌ترين ماشين‌هاي مورد استفاده در پخش مواد شيميايي مايع براي كنترل آفات، بيماري‌ها و علف‌هاي هرز در مزارع و باغات است. انجام سم‌پاشي به روش درست و با استفاده از وسايل مناسب، باعث موفقيت بيشتر در كنترل عوامل زيان‌بار مي‌شود و کم‌ترين آسيب به محيط زيست و سلامت انسان وارد مي‌كند. نازل‌ها مهم‌ترين و انتهايي‌ترين قسمت يک سم‌پاش هستند که براي پخش مايع سم به صورت يکنواخت در يک دبي مشخص به کار مي‌روند. در اين تحقيق تاثير عامل جنس بر ميزان سايش در نازل‌ها سم‌پاش‌هاي بوم‌دار پشت تراكتوري مورد ارزيابي قرار گرفت. نازل‌ها در انواع پلاستيکي، برنجي، فولادي و فولاد سخت‌کاري شده انتخاب و آزمون‌ها در شرايط استاتيکي با تعبيه تجهيزات آزمون شامل مخزن، پمپ، الكتروموتور، بوم، فشارسنج و نازل‌ها در محلول آب و اکسيد آلومينيوم در کارگاه بخش تحقيقات فني و مهندسي مرکز تحقيقات کشاورزي آذربايجان‌غربي انجام گرديد. نتايج آزمون نشان داد كه جنس نازل‌ها تأثير معني‌داري در ميزان سابيدگي منفذ نازل‌ها دارند، به طوري که نازل‌هاي پلاستيکي، فولادي سخت‌کاري شده، فولادي و برنجي به ترتيب بيشترين مقاومت را در برابر سايش داشتند.
کلمات کليدي: نازل، آزمون سايش، سم‌پاش بوم‌دار
فصل اول
مقدمه و هدف
مقدمه
يکي از مباحث اساسي در کشاورزي نوين عمليات سم‌پاشي مکانيزه و کاربرد اصولي و علمي سم‌پاش‌ها در زراعت و باغباني بر عليه آفات، بيماري‌ها و علف‌هاي هرز مي‌باشد. در اين راستا شناسايي ساختمان و طريقه کاربرد سم‌پاش‌هاي رايج در کشور اهميت ويژه‌اي دارد.
1-1 سم‌پاش
مطابق شکل(1-1) يک سم‌پاش بوم‌دار شامل مخزن براى نگه‌دارى محلول سم، پمپ براى انتقال محلول سم از مخزن و ايجاد فشار، شير تنظيم‌کننده فشار براى ثابت نگه‌داشتن فشار در دستگاه، فشارسنج براى خواندن فشار، يک بوم براى انتقال مؤثر محلول سم به نازل‌ها، يک شير که انتقال محلول سم به نازل‌‌ها را به فوريت باز يا مسدود کند، يک ‌همزن (مکانيکى يا هيدروليکي) به ‌منظور به هم‌ زدن محلول سم در مخزن سم‌پاش، لوله فرعى براى برگرداندن مازاد محلول سم به مخزن تا تنظيم‌کننده فشار بتواند انجام وظيفه کند، صافى‌ها (در مخزن، در طول لوله مکش، در نازل‌ها) براى جلوگيرى از عبور ذرات درشتى همچون سنگ‌ريزه که دستگاه، مخصوصاً نازل‌ها را مسدود مى‌کند، يک لوله مکش براى آوردن محلول سم از مخزن به پمپ، همچنين شيلنگ‌ها، واشرها و گيره‌ها قسمت‌هاى ديگر يک دستگاه سم‌پاش را تشکيل مى‌دهند.
شکل(1-1) ساختمان يک سم‌پاش رايج
1-2 نازل
“يکي از اجزاي مورد نظر در سم‌پاش‌ها نازل مي‌باشد که بايد بتوان با انتخاب صحيح نوع نازل راندمان کاري سم‌پاش را افزايش داده و از اتلاف سم و آلودگي محيط زيست کاست.
نازل‌ها مهم‌ترين بخش سم‌پاشي بوده و محلول سم را به قطره‌هاي يکنواخت تبديل مي‌کند. اغلب چندين نازل با فاصله در طول بوم سم‌پاش قرار داده مي‌شود.
طرح نازل و شرايط کار آن، به ويژه شرايط فشار، عمدتاً يکنواختي و ميزان پاشيدن را تعيين مي‌کند. هم‌چنين، روي اندازه و يکنواختي قطره‌ها نيز اثر مي‌گذارد” (اشتون، فلويد، 1386، 203).
“نازل‌ها در تعيين مقدار دبي خروجي، الگوى پاشش و توزيع محلول سم بر روى هدف، اهميت دارند. يک نازل شامل بدنه، صافي، نوک و درپوش است شکل(1-2)
شکل(1-2) قطعات نازل يک سم‌پاش
اغلب ماده سازنده مورد استفاده براى بدنه‌ نازل‌‌ها، برنج، نايلون، فولاد و آلومينيوم است. نوک نازل‌‌ها نيز از اين مواد يا فولاد سخت شده، ساخته مى‌شود. قيمت، مقاومت به ساييدگي، زنگ‌زدگي، حلال‌ها، شکستگى و هرز شدن رزوه‌ها از جمله مواردى است که به هنگام انتخاب نازل‌‌ها و نوک آنها بايد مدّ نظر قرار داد.
اکثر نازل‌‌ها در ابعاد استاندارد ساخته مى‌شوند، بنابراين بسته به نوع سم‌پاش مورد نياز، صافى‌ها و نوک‌ها را مى‌توان تغيير داد. موارد متفاوت استفاده و الگوهاى سم‌پاش نازل‌ها و نوک‌هاى آن‌ها به شرح زير است” شکل (1-3) (www.vista.ir).
شکل(1-3) نوک‌هاى نازل‌ها و الگوهاى پاشش
“گرچه گونه‌هاي زياد از نازل‌ها موجود هستند اما علف‌کش‌ها به طور معمول به وسيله نازل‌ها‌ي تخت بادبزني معمولي، تخت باد‌بزني يکنواخت، سيلابي و يا نازل‌ها‌ي مخروط توخالي محفظه‌اي دوراني پاشيده مي‌شوند. نازل‌هاي ديسک دوار نيز تا اندازه‌اي در هنگامي که لازم است پراکنش محلول سم به حداقل کاهش يابد مورد استفاده قرار مي‌گيرند.
“نازل‌ها‌ي تخت باد‌بزني معمولي، نازل‌ها‌ي چندمنظوره‌اي هستند که براي سم‌پاشي‌هاي پوششي علف‌کش‌ها هنگامي مناسب هستند، که نفوذ سم به درون اندام‌هاي هوايي گياه لازم نيست. اين نازل‌ها ،محلول را بيشتر در کانون الگوي سم‌پاشي در مقايسه با لبه‌هاي آن مي‌ريزند. الگوهاي سم‌پاشي، براي يکنواختي کاربرد، بايد 40 تا 50 درصد هم‌پوشاني داشته باشند. سم‌پاشي در زاويه‌هاي مختلف انجام مي‌گيرد. انتخاب زاويه، به وسيله فاصله قرارگيري نازل‌ها بر روي بوم و ارتفاع نوک نازل از هدف مورد نظر تعيين مي‌شود نازل‌هاي باد‌بزني معمولي کم فشار را مي‌توان در فشارهاي 94/68 تا 400/172 کيلوپاسکال به کار انداخت، که باعث ايجاد قطره‌هاي درشت‌تر محلول و کاهش پراکنش مي‌شود. نازل‌هاي تخت باد‌بزني يکنواخت همانند نازل‌ها‌ي تخت باد‌بزني معمولي هستند، با اين تفاوت که در همه‌ي بخش‌هاي الگوي سم‌پاشي، ميزان محلول برابر مي‌ريزند. اين نازل‌ها تنها هنگامي بايد استفاده شوند که نواري از علف‌کش روي رديف گياه زراعي پاشيده مي‌شود. پهناي نوار به وسيله زاويه‌ي سم‌پاشي و ارتفاع نوک نازل از هدف مورد نظر تعيين مي‌شود” (اشتون، فلويد. 1386، 203).
1-3 اهداف
از اهداف اين تحقيق مي‌توان به موارد زير اشاره کرد.
– بررسي منفذ نازل‌هاي ساخت داخل کشور از نظر دبي خروجي و زاويه پاشش
– شناسايي عوامل موثر بر ساييدگي نازل‌ها
– انجام آزمون‌هاي مربوط به سايش نازل‌ها در کارگاه با توجه به نتايج تحقيقات و استانداردهاي ملي

فصل دوم
مروري بر تحقيقات گذشته
کليات
در اين فصل ابتدا به تشريح سم‌پاش‌ها پرداخته سپس مفاهيم پايه در مورد ساختمان، کاربرد و نحوه کاليبراسيون سم‌پاش پشت‌تراکتوري بوم‌دار رايج در ايران ارائه مي‌شود. در ادامه ساختمان و انواع نازل‌ها مورد بررسي قرار مي‌گيرد. در نهايت عوامل موثر در انتخاب نوک نازل بررسي خواهد شد. تحقيقات متعددي که در مورد سايش در نوک نازل‌ها انجام گرفته است در اين فصل آمده است. در آخر به جمع‌‌بندي و مقايسه بين کارهاي انجام شده و تحقيق حاضر پرداخته شده است.
آشنايي با سم‌پاش‌ها
“سم‌پاش‌ها به شکل‌ها و ابعاد مختلف ساخته مي‌‌شوند. در سطوح کوچک از سم‌پاش‌هاي دستي، استوانه‌اي و پشتي غير‌موتوري استفاده مي‌شود.
در زراعت‌هاي وسيع و باغات، از انواع سم‌پاش‌هاي موتوري (اتومايزر و لانسي)، چرخ‌دار، تراکتوري و يا از هواپيماي سم‌پاش استفاده مي‌شود.
2-1 تقسيم‌بندي سم‌پاش‌ها
سم‌پاش‌ها به دو دسته محلول‌پاش‌ها و گردپاش‌ها تقسيم مي‌شوند. هر کدام از اين دو دسته خود مي‌تواند در انواع مهم زير طبقه‌بندي شوند.
1- سم‌پاش‌هاي دستي
2- سم‌پاش‌هاي پشتي بدون موتور
3- سم‌پاش‌هاي پشتي موتوري
4- سم‌پاش‌هاي زنبه‌اي موتوري
5- سم‌پاش‌هاي چرخ‌دار موتوري
6- سم‌پاش‌هاي تراکتوري سوار
7- تريلر‌هاي سم‌پاشي
2-1-1 سم‌پاش‌هاي دستي
سم‌پاش‌هاي دستي شکل (2-1) که غالباً ساختماني شبيه به تلمبه امشي دارند در منزل براي مبارزه با حشرات خانگي و در گلخانه‌ها و باغچه‌هاي خيلي کوچک به کار مي‌روند” (www.armansabz.adinehgroup.com).
شکل (2-1) سم‌پاش دستي
2-1-2 سم‌پاش‌هاي پشتي بدون موتور
“اين سم‌پاش‌ها به وسيله دو بند مثل کوله‌پشتي روي شانه‌هاي شخصي که سم‌پاشي مي‌کند قرار مي‌گيرند و معمولاً دو نوع مي‌‌باشند، با فشار متناوب و با فشار دايم
2-1-2-1 سم‌پاش پشتي با فشار متناوب (كتابي)
در اين نوع سم‌پاش كه به سم‌پاش كتابي معروف است، مايع سم به وسيله فشار موجود در منبع كوچكي از سم‌پاش خارج مي‌شود. فشار در اين نوع سم‌پاش متناوب است يعني كسي كه با اين سم‌پاش كار مي‌كند با يك دست تلمبه مي‌زند و با دست ديگر سم‌پاشي مي‌نمايد
2-1-2-2 سم‌پاش پشتي با فشار دائم (استوانه‌اي)
در اين نوع سم‌پاش، فشار سم‌پاش به وسيله يك پمپ پيستوني ساده دستي كه در قسمت داخلي بالاي مخزن قرار دارد تأمين مي‌شود. شخصي كه سم‌پاشي مي‌كند پس از اينكه مخزن را در حدود نصف تا دو سوم از مايع سم پر كرد تلمبه مي‌زند و هوا تحت فشاري در حدود 5 تا 6 اتمسفر در داخل مخزن (در بالاي مايع) حبس مي‌گردد. سپس شير خروجي مايع سم را باز مي‌نمايد و شروع به سم‌پاشي مي‌كند” (http://mirgozar.com).
2-1-3 سم‌پاش‌هاي پشتي موتوري
“به طور کلي سم‌پاش‌هايي که مايع سم در آن‌ها تحت فشار نباشد و قطرات مايع در اثر برخورد با جريان شديد هوا تبديل به ذرات بسيار ريز شوند اتومايزر ناميده مي‌شود. قطر ذرات سم در اين نوع سم‌پاش‌ها در حدود 100 ميکرون است. بنابراين مي‌توان با حجم معيني از مايع سم، سطح بيشتري را سم‌پاشي نمود مشروط به اينکه غلظت محلول سمي نيز زياد باشد شکل (2-2).
شکل (2-2) سم‌پاش‌هاي پشتي موتوري
2-1-4 سم‌پاش‌هاي موتوري زنبه‌اي و چرخ‌دار موتوري
اين سم‌پاش‌ها داراي يک موتور بنزيني و پمپ سم‌پاش پيستوني بوده که بر روي يک شاسي نصب مي‌شوند. براي حمل مايع سم معمولاً از بشکه‌هاي جدا استفاده مي‌شود.
اين سم‌پاش‌ها داراي يک موتور بنزيني دو يا چهار زمانه با قدرت 2 تا 3 قوه اسب بخار مي‌باشند. مخزن آن‌ها بزرگ بوده و در حدود 100 تا 200 ليتر ظرفيت دارد. پمپ مولد فشار از نوع پمپ‌هاي پيستوني موتوري است که به وسيله موتور سم‌پاش کار مي‌کند. اتصال محور پمپ به موتور سم‌پاش به وسيله تسمه يا چرخ‌دنده انجام مي‌گيرد. مقدار مايع پاشيده شده معمولاً در حدود 15 تا 20 ليتر در دقيقه است شکل (2-3).
شکل (2-3) سم‌پاش‌هاي موتوري زنبه اي و چرخ دار موتوري
2-1-5 سم‌پاش‌هاي پشت‌تراکتوري
اين سم‌پاش‌ها براي اتصال به اتصال سه نقطه تراکتور ساخته شده‌اند و معمولاً بر روي يک شاسي مستقر مي‌گردند. مخزن معمولاً از جنس پلاستيک يا فلز ضد زنگ ساخته مي‌شود. در انواع پلاستيکي سطح مايع درون مخزن معمولاً به خوبي نمايان است و حجم مايع مصرف شده معلوم است. ظرفيت مخزن در انواع مختلف سم‌پاش‌هاي پشت تراکتوري متفاوت و بين 150 تا 500 ليتر است شکل (2-4).
شکل (2-4) سم‌پاش پشت‌تراکتوري
2-1-6 تريلر‌هاي سم‌پاش يا سم‌پاش‌هاي چرخ‌دار
اين سم‌پاش‌ها به شکل تريلر مي‌باشند و مخزن بزرگ مايع سم بر روي يک شاسي با دو چرخ حامل لاستيکي قرار دارد. سم‌پاش به وسيله تراکتور کشيده مي‌شود. ظرفيت مخزن سم در سم‌پاش‌ها مختلف بوده و از 189 تا 3785 ليتر مي‌رسد شکل (2-5) (www.armansabz.adinehgroup.com).

شکل (2-5) تريلر‌هاي سم‌پاش

حال به تشريح مفصل اجزاي موجود در سم‌پاش‌هاي پشت‌تراکتوري بوم‌دار و سپس به انواع نازل پرداخته مي‌شود.
2-2 سم‌پاش‌هاي پشت‌تراکتوري بوم‌دار
“سم‌پاش‌هاي پشت‌تراکتوري بوم‌دار يکي از بهترين انواع سم‌پاش‌ها در جهان بوده و با هم‌پوشاني نازل‌ها يا تنظيم نازل‌ها جهت پاشش در روي خطوط کاشت، کليه گياهان موجود در مزرعه به طور کامل سم‌پاشي مي‌گردند. اين سم‌پاش‌ها در انواع سوار‌شونده، کششي و خودکششي ساخته و در ايران عمدتاً از انواع سوار‌شونده با عرض کار 8 متر استفاده مي‌شود.
ساختمان اين سم‌پاش از بخش‌هاي اصلي زير تشکيل شده است: مخزن، شاسي، بوم، پمپ و رگولاتور، اتصالات و نازل‌ها. شکل (2-6)

شکل (2-6) ساختمان سم‌پاش پشت‌تراکتوري
مخزن از جنس پلاستيک، فايبر‌گلاس و در مواردي از ورق گالوانيزه ساخته مي‌شود که نوع پلاستيکي بيشتر معمول مي‌باشد. حجم اسمي آن 400 ليتر ولي حجم واقعي کمي بيش از 400 ليتر مي‌باشد که به علت کف‌کردگي محلول سمي عملاً نمي‌توان بيش از 400 ليتر محلول در مخزن تهيه نمود. دهانه‌ي مخزن حداقل بايد 20 سانتي‌متر قطر داشته و ضمن اين که درب آن به راحتي بسته مي‌شود در موقع حرکت نبايد محلول سمي از آن به بيرون ريخته يا درب آن باز شود. درب در انواع، پلاستيکي فشاري، لاستيکي فشاري و پلاستيکي بست‌دار ساخته مي‌شود که نوع اخير بهتر از ساير انواع مي‌باشد. گوشه‌هاي مخزن بايد گرد و شکل مخزن به صورت کتابي باشد تا تلاطم محلول سمي موجب شکستگي بدنه نگردد. قبلاً ساخت مخزن‌هاي پهن معمول بوده که به علت اشکال ياد شده استفاده از آن‌ها در حال حاضر منسوخ گرديده است. در زير مخزن حوضچه کوچکي با دو شيار از طرفين وجود دارد که لوله خروجي يا صافي زير مخزن در اين محل نصب مي‌گردد که براي سفت کردن پيچ آن نياز به آچار مخصوص مي‌باشد لذا در موقع نشت محلول کشاورزان با مشکل مواجه بوده و توصيه مي‌شود مانند فلاش تانک سيفون توالت مهره نگه دارنده از زير بسته شود تا هم آب‌بندي آن آسان شده و هم در موقع تخليه و شستشو کليه آب موجود در مخزن از آن خارج گردد.
در روي مخزن دو عدد شيار يا برجستگي عمودي وجود دارد که تسمه‌هاي نگه‌دارنده در اين محل قرار مي‌گيرد. مخزن در قسمت عقب و بعضي مواقع در جلو در سمت راست و چپ درجه‌بندي شده و فاصله درجات از هم 50 ليتر مي‌باشد.
شاسي از جنس پروفيل و يا نبشي محکم ساخته شده و مخزن در نشيمن‌گاه بالاي آن قرار گرفته و پمپ در پايين مخزن نصب مي‌گردد. شاسي در قسمت جلو توسط سه عدد بازوهاي تراکتور نگه‌داري و در قسمت عقب آن جاي نصب خرپاي بوم قرار دارد. اتصال خرپاي بوم به شاسي به وسيله قلاب‌هاي متحرک يا پيچ و مهره به صورت ثابت انجام مي‌شود که نوع پيچ و مهره‌اي ثبات بيشتري داشته و ارجحيت دارد. با توجه به نازل‌هاي جديد پايه‌هاي پشت شاسي بايد آن‌قدر بلند باشد که در موقع سم‌پاشي، محور توان‌دهي تراکتور (PTO) افقي ايستاده و پايه‌هاي شاسي به اندازه کافي از زمين فاصله داشته و سوراخ‌هاي تنظيم ارتفاع از پايين تا بالا با فاصله‌هاي 10 سانتي‌متري تعبيه شده باشد به‌طوري‌که بتوان ارتفاع نازل از روي محصول را از 40 تا 120 سانتي‌متر تنظيم نمود که به اين ترتيب با توجه به حداقل ارتفاع زراعت در مبارزه با علف‌هاي هرز (که 20 سانتي‌متر مي‌باشد) ارتفاع نهايي بوم از زمين بايد 140 سانتي‌متر باشد.
بخش نگه‌دارنده نازل‌ها در روي سم‌پاش را بوم مي‌گويند که به صورت تاشو در پشت شاسي نصب مي‌گردد. براي سهولت جابه‌جايي، عرض بوم جمع شده 2 متر و طول آن در سم‌پاش‌هاي با عرض پاشش 8 متر کمي بيش از 5/7 متر مي‌باشد (شکل 2-7).
شکل(2-7) بوم افقي در سم‌پاش پشت‌تراکتوري
اين بوم از سه بخش 2 متري و دو بخش يک متري تشکيل شده که اين بخش‌ها توسط لولا و فنر و قفل به هم متصل مي‌باشند. بوم‌هاي تاشو به صورت افقي يا ضربدري جمع مي‌شوند که نوع ضربدري به دليل بالا رفتن، در موقع برخورد به مانع و رد آن ارجحيت دارد. خرپاي بوم اکثراً از پروفيل فولادي و در مواردي از لوله‌هاي آهني ساخته مي‌شود. بخش مياني خرپاي بوم وظيفه نگهداري ساير بخش‌ها را برعهده داشته و بايد بسيار محکم و مقاوم باشد. لوله‌هاي آن بايد از فولاد مقاوم ساخته شده و حتي‌الامکان داراي قفل‌هاي دنده‌اي باشد و فنر آن قوي و محکم باشد. لوله‌هاي استوانه‌اي بر لوله‌هاي تيغه‌اي ارجحيت داشته و کمتر خورده و لق مي‌شوند. لولاي بخش‌هاي بعدي بوم بايد بوش مرکزي داشته و طوري ساخته شود که در اول کار سفت و بعداً شل و لق نگردد.
لولاي بخش‌هاي مختلف بوم حتماً بايد پيچ تنظيم ارتفاع داشته و مهره آن کاسه نمددار بوده و يا از دو مهره سفت‌کننده و ضامن استفاده شود لوله‌هاي حامل محلول سمي بايد قطر استاندارد داشته باشند که استانداردهاي بين‌المللي قطر لوله 20، 21و 26 ميلي‌متر مي‌باشد. در ايران اکثراً از لوله‌هاي 21 ميلي‌متري (هم قطر لوله اينچ آب مي‌باشد) استفاده مي‌شود. درانتهاي لوله بايد شير خروسکي هواگيري (مانند شير هواگيري شوفاژ) وجود داشته باشد خرپاي بوم در موقع حرکت نبايد لرزش داشته باشد و کليه قسمت‌هاي زيرين آن در روي يک خط و فاصله نازل ها 50 سانتي‌متر باشد (گرچه در کشورهاي ديگر به جاي لوله از شيلنگ و اتصالات خاصي استفاده مي‌شود که در مواقع لزوم مي‌توان جاي نازل‌ها را تغيير داد). در دو طرف انتهاي خرپاي بوم بايد دو عدد محافظ نازل به شکل U نصب گردد تا در موقع برخورد بوم به زمين از آسيب‌ديدگي نازل‌ها جلوگيري به عمل آيد.
پمپ‌هاي مورد استفاده در سيستم‌هاي سم‌پاشي شامل پيستوني، ديافراگمي، غلتکي و گريز از مرکز مي‌باشد. پمپ‌هاي پيستوني داراي فشار زياد و دبي کم بوده و پمپ‌هاي ديافراگمي داراي فشار متوسط و دبي زياد مي‌باشند و پمپ‌هاي غلتکي نيز از نظر فشار و دبي تقريباً مانند ديافراگمي بوده ولي به علت خورده شدن غلتک‌ها استفاده از آنها چندان باب نشده است. در پمپ‌هاي گريز از مرکز هم، فشار کم و دبي زياد است. چون فشار در سم‌پاش‌هاي بوم‌دار در سر نازل‌ها کم و معمولاً 3-4 بار است و از طرف ديگر تعداد نازل‌ها زياد بوده و نياز به پمپ با دبي زياد است لذا در اين سم‌پاش‌ها بهتر است از پمپ‌هاي ديافراگمي استفاده شود.
البته اگر از سم‌پاش پشت تراکتوري 400 ليتري به صورت دو منظوره در مزارع و باغات استفاده شود در اين صورت استفاده از پمپ‌هاي پيستوني ضروري خواهد بود که بايد از انواع فشار قوي با دبي خروجي زياد استفاده نمود. ميزان خروجي پمپ بايد طوري باشد که در موقع سم‌پاشي متعارف 20 درصد محلول به مخزن برگشت نموده و موجب اختلاط بهتر امولسيون سم گردد.با توجه به اينکه دور PTO اکثر تراکتورهاي مورد استفاده در سم‌پاشي 540 دور در دقيقه مي‌باشد لذا دور پمپ مورد استفاده نيز بايد با آن هم‌خواني داشته و در غير اين صورت دور توسط تسمه و پولي تغيير يافته و متعادل گردد. براي جلوگيري از تغييرات دبي خروجي از پمپ، مخزن فشار در خروجي نصب مي‌گردد. اگر انباره داراي ديافراگم و محفظه باد جداگانه باشد بايد باد فشرده از طريق سوپاپ آن تزريق و فشار تا رفع تغييرات و ضربات افزايش يابد. اگر فشار اين محفظه از حد متعارف بيشتر يا کمتر شود محلول از نازل‌ها به صورت نامنظم خارج مي‌شود. بعد از محفظه فشار رگولاتور يا شير تنظيم فشار قرار دارد. اين شير در بين پمپ و لوله برگشت محلول به مخزن قرار دارد که با بستن آن محلول به ناچار، به طرف نازل‌ها رفته و به علت ريز بودن سوراخ نازل‌ها و ايجاد مقاومت فشار بالا مي‌رود. رگولاتور علاوه بر پيچ تنظيم فشار داراي يک سيستم ايمني مي‌باشد که با تغيير آن راه برگشت محلول به مخزن کامل باز شده و همه محلول به مخزن برگشت مي‌نمايد. يک رگولاتور خوب در کليه شرايط حتي زماني که کاملاً بسته مي‌شود بايد مقداري برگشتي محلول به مخزن داشته باشد تا از ترکيدگي لوله‌ها و پمپ در هنگام بستن اتفاقي شيرها‌ي سم‌پاشي جلوگيري به عمل آيد شکل(2-8).
شکل (2-8) شيرهاي خروجي محلول و رگولاتور فشار
مهم‌ترين بخش يک سم‌پاش نازل‌هاي آن مي‌باشد چرا که کليه قسمت‌هاي سم‌پاش وظيفه محلول رساني به نازل‌ها را به عهده داشته و در سر نازل‌ها کيفيت سم‌پاشي شکل مي‌گيرد. تاکنون چند نوع نازل در ايران ساخته شده که به علت کم اطلاعي توليدکنندگان و عدم وجود فناوري ساخت مناسب هيچ‌يک از سازندگان موفق به اخذ تأييديه نشده‌اند در حال حاضر سه نوع نازل خارجي برابر جدول (2-1) در کشور وجود دارد.
جدول(2-1) مشخصات فني سه نوع نازل خارجي موجود در کشور
شماره نازلفشار (بار)خروجي نازل (ليتر در دقيقه)محلول مصرفي (ليتر در هکتار) در 5 سرعت مختلف (کيلومتر در ساعت)345678002 نوزال فرانسه (پلاستيکي زرد)2
3
4
65/0
79/0
91/0260
316
364199
238
274156
190
218130
158
182111
135
15611003 نوزال فرانسه (پلاستيکي آبي)2
3
4
97/0
18/1
37/1388
472
548292
354
412233
283
329194
236
274166
202
23511004 اسپرينگ سيستمز (استيل)2
3
429/1
58/1
82/1516
632
728387
474
546310
379
437258
316
364221
271
312
با توجه به جدول (2-1) استفاده از اين نازل‌هاي خارجي به شرح زير توصيه مي‌گردد.
الف: نازل زرد 8002 پلاستيکي
دبي اين نازل 756 ميلي‌ليتر در دقيقه با فشار 8/2 بار بوده و ميزان مصرف محلول در گستره‌ فشار و سرعت مشخصه از 111 تا 364 ليتر در هکتار متغير و معمولاً حدود 150 تا 200 ليتر در هکتار مي‌باشد. زاويه پاشش 80 درجه و ارتفاع پاشش از روي محصول در دو بار هم‌پوشاني 5/72 سانتي‌متر و در سه بار هم‌پوشاني 110 تا 120 سانتي‌متر مي‌باشد. بنابراين ارتفاع پاشش در اين نازل زياد و مصرف محلول در هکتار کم است. در مبارزه با علف‌هاي هرز غلات و زراعت‌هاي کوتاه و کم حجم که نياز به محلول کمي مي‌باشد به خوبي مي‌توان از اين نازل استفاده نمود در عين حال به علت ارتفاع زياد پاشش از برخورد بوم به زمين جلوگيري شده و حتي مي‌توان از بوم‌هاي با عرض زياد استفاده نمود.
ب: نازل آبي 11003 پلاستيکي
دبي اين نازل 1134 ميلي‌ليتر در دقيقه با فشار 8/2 بار بوده و ميزان محلول مصرفي در گستره‌ فشار و سرعت مشخصه از 166 تا 548 ليتر در هکتار متغير و معمولاً حدود 200 تا 250 ليتر در هکتار مي‌باشد. زاويه پاشش 110 درجه و ارتفاع پاشش از روي محصول در دو بار هم‌پوشاني 50 سانتي‌متر و در سه بار هم‌پوشاني 5/72 سانتي‌متر مي‌باشد. در مبارزه با آفات و بيماري‌هاي گياهي که ارتفاع و حجم شاخ و برگ گياه متوسط باشد (مانند مبارزه با آفت سن در مراحل آخر سن مادري و مراحل اوليه سن پوره) مي‌توان از اين نازل استفاده نمود مثلاً اگر ارتفاع محصول 50 سانتي‌متر و ارتفاع نازل از روي زراعت نيز 50 سانتي‌متر در نظر گرفته شود ارتفاع بوم از زمين يک متر بوده و بوم هرگز به زمين گير نمي‌کند و ميزان محلول خروجي نيز تکافوي پوشش حجم گياه موجود را خواهد نمود.
ج: نازل 11004 استيل
دبي اين نازل 1512 ميلي‌ليتردر دقيقه با فشار 8/2 بار بوده و ميزان مصرف محلول در گستره‌ فشار و سرعت مشخصه از 221 تا 728 ليتر در هکتار مي‌باشد که در شرايط متعارف ميزان محلول مصرفي در حدود 300 تا 400 ليتر در هکتار مي‌باشد. زاويه پاشش آن 110 درجه و ارتفاع پاشش در دو بار هم‌پوشاني40 سانتي‌متر از روي محصول مي‌باشد در مواردي که حجم زراعت و ارتفاع آن زياد و امکان حرکت تراکتور در مزرعه وجود داشته باشد مي‌توان از اين نازل استفاده نمود.
براي تعيين ميزان فشار يک عدد فشار‌سنج در کنار رگولاتور نصب مي‌گردد. در سم‌پاش بوم‌دار که حداکثر فشار 5 بار است فشار‌سنج با درجات از صفر تا 10 بار مناسب بوده و فشارسنج‌هاي نصب شده در روي سم‌پاش‌هاي ساخت داخل که از 0 تا 100 بار درجه‌بندي شده به هيچ وجه نمي‌تواند فشار صحيح نازل‌ها را در 2-4 بار نشان دهد. فشارسنج‌هاي روغني بهتر از فشارسنج‌هاي خشک مي‌باشند. بعد از رگولاتور معمولاً يک عدد شير اصلي قطع و وصل جريان سم‌پاشي و سه عدد شير تغذيه کننده بوم (شير مقسم) وجود دارد که از شيرهاي مقسم جهت قطع سم‌پاشي در قسمت‌هاي مختلف بوم استفاده مي‌شود اين شيرها مستقيماً توسط شيلنگ‌هاي فشار قوي به بخش‌هاي مختلف بوم متصل مي‌گردند که علاوه بر قطع جريان به منظور يکنواخت نمودن فشار در



قیمت: تومان


پاسخ دهید