ام‌اس بیماری چندعلتی است (مصاحبه اختصاصی تبیان) | بیماری

ام اس مریضی چندعلتیه (مصاحبه اختصاصی تبیان)

تا الان دلیل خاصی واسه مریضی "ام اس" مشخص نشده. واقعا "ام اس" مریضی چند فاکتوریه و عوامل محیطی، ژنتیک و گاه ها ویروسا می تونن در دچار شدن به اون نقش آفرینی کنن.

مصاحبه تبیان با دکتر امیررضا بزرگی، متخصص مغز و اعصاب و دبیر علمی کنگره بین المللی ام اس  رو در مورد این مریضی می خونیم.

تبیان: با در نظر گرفتن اینکه طی سالای گذشته گسترش مریضی "ام اس" در کشور رو به افزایش بوده، تا الان دلیل ایجاد این مریضی مشخص شده؟

طی سالای گذشته یه بحث جدید درباره ویروس ها مطرح شده که میگن، دچار شدن به ویروس EBV می تونه یکی از دلایل دچار شدن به "ام اس" باشه، اما هنوز اثبات نشده.

 

یکی دیگه از دلایلی که این روزا بسیار به اون توجه شده، بحث کمبود ویتامین D هستش. در این مورد مطالعه ای در اروپا انجام شده که نشون میده کسائی که در فصل بهار متولد شده بودن، بیشتر دچار "ام اس" شدن.

موضوع دیگه ای که این موضوع رو قوی تر کرده اینکه هرچه به خط استوا نزدیک میشیم، گسترش "ام اس" کمتر و هرچه از استوا دور میشیم، گسترش "ام اس" بیشتر می شه.

 

مطالعه دیگری هم در این مورد در آمریکا انجام شد. در این کشور از آدمایی که به سربازی می رن نمونه خونی گرفته می شه. براساس این تحقیق، نمونه خون آدمایی که چند سال پس از سربازی به "ام اس" گرفتار شده بودن رو مورد بررسی قرار دادن و به این نتیجه رسیدن آدمایی که به این مریضی گرفتار شده بودن، سطح ویتامین D پایین تری نسبت به غیرمبتلایان داشتن.

کمبود ویتامین D نه به عنوان عامل قطعی، اما به عنوان دلیلی جدی در بروز مریضی ام اس مورد بحثه. با تموم این اوصاف تا کنون هیچکی دلیل اصلی این مریضی رو تشخیص نداده

تبیان: با در نظر گرفتن اینکه هنوز دلیل مشخصی واسه این مریضی تشخیص داده نشده، راهی واسه پیشگیری از دچار شدن به این مریضی پیشنهاد می شه؟

راهی واسه پیشگیری وجود نداره، چراکه هنوز دلیل دچار شدن به اونو نمی دانیم. فقط در مورد ویتامین D کارشناسان رشته های جور واجور مطرح کردن کسائی که در خونواده شون فرد گرفتار به "ام اس" هست، بهتره یه بار ویتامین D خود رو چک کرده و در صورت کمبود، اونو جبران کنن. 

البته اینکه بگیم اگه این انجام شد، حتما پیشگیری می شه اصلا مشخص نیس، اما دست کم راهیه که میشه به افراد پیشنهاد کرد، چراکه هیچ راه مشخصی واسه پیشگیری وجود نداره.  

 

تبیان: پس نمیشه تشخیص داد فردی در برابر دچار شدن به "ام اس" است یا خیر؟

استرس به عنوان عامل ایجاد مریضی رد شده و با تاکید میشه گفت استرس ایجادکننده مریضی نیس. الان کشورهایی که آمار مبتلایان به "ام اس" در اونا زیاده، کشورهایی هستن که استرسای بسیار کمی دارن. پس استرس عامل ایجادکننده نیس اما استرس، فردی رو که گرفتار به ام اسه بدتر و بیماریش رو شدید شدن می کنه.

 

تبیان: حالات روانی می تونن در بروز "ام اس" نقش داشته باشن؟ تحقیقی در این مورد انجام شده که مثلا برون گراها بیشتر به ام اس گرفتار شدن یا درون گراها و خلقیات در این مورد نقش دارن؟

اینکه خلقیات در دچار شدن به "ام اس" نقش دارن هنوز به اثبات نرسیده. اما کسائی که به این مریضی گرفتار می شن دچار افسردگی می شن.

تنها موردی که درباره ام اس به اثبات رسیده اینکه، معمولا ام اس در آدمایی که از نظر اجتماعی و اقتصادی به طبقات بالاتر جامعه تعلق دارن، اتفاق می افته. واقعا ام اس مشکل طبقات پایین یا کارگری نیس و افراد تحصیل کرده تر و افراد واسه طبقه بالای جامعه بیشتر به "ام اس" گرفتار می شن که هنوزم دلیل این موضوع مشخص نیس.

البته بعد از مریضی ممکنه خلقیات فرد گرفتار عوض شه. هر فردی وقتی دچار مریضی طولانی می شه ممکنه به طور طبیعی دچار افسردگی شه، اما به این نتیجه رسیدن در ام اس این موضوع بیشتر از بقیه مریضی هاست. پس خود مریضی ام اس افراد رو دچار افسردگی می کنه. واقعا افسردگی در ذات بیماریه و نه از عاقبتای دچار شدن به اون و فکر به مریضی. 

 

تبیان: مریضی "ام اس" قابل درمانه؟ چراکه در مواردی مطرح می شه که مریضی در بعضی افراد عقب نشینی کرده.

"ام اس" دارای شکلای جور واجور مختلفیه. یه جور از ام اس که خوش خیمه، در اون مریض طی ۱۰ تا ۱۵ سال تنها یه بار دچار حمله می شه. این دسته از بیماران بدون درمان هم دچار مشکل نمی شن.

اینکه بگیم دارویی هست که فرد با مصرف اون به طور کامل بهبود یابد، اینجور دارویی وجود نداره، اما مریضایی که داروهایشان رو دائم استفاده کنن، در بعضی موارد مریضی فروکش کرده و براساس یه نظریه میشه دارو رو بعد از چند سال قطع کرد.

الان مریضایی وجود دارن که بعد از یه مدت دچار فروکش مریضی می شن و ممکنه پس از قطع دارو، سالای بعد دچار برگشت مریضی شن و ممکنه در مواردی این اتفاق هم اتفاق نیفته.

گرمای زیاد می تونه علائم ام اس رو شدید شدن کنه. پس مریض باید از گرمای زیاد دوری کنه

تبیان: راهی واسه جلوگیری از پیشرفت "ام اس" هست؟

واسه جلوگیری از پیشرفت "ام اس" یه سلسله عوامل موثر هستن. درباره عامل محیطی فرد باید خودش کمک کنه. استرس، بزرگ ترین موضوعیه که می تونه بر فرد گرفتار به "ام اس" تاثیر بزاره. مریض باید بتونه با کمک از راه های کمکی مانند بعضی آموزشا  به کار گیری روانشناس و مشاور استرسش رو کنترل کنه.

موضوع دیگه اینکه گرمای زیاد می تونه علائم ام اس رو شدید شدن کنه. پس بیماران باید از گرمای زیاد دوری کنن.

اما مهم ترین راه که می تونه جلوی پیشرفت مریضی رو بگیره مصرف داروست.

 

تبیان: داروهای تولید داخل قابل رقابت با مشابه خارجی از نظر کیفیت هستن؟

الان داروهای خط اول مریضی "ام اس" که «اینترفرون» و «گلاتیرامر» هستن، در کشور تولید می شن. کیفیت داروهای ایرونی خیلی خوبه و داروهای ام اس با داروهای دیگه که شیمیایی هستن، فرق دارن. آزمایش این داروها به دلیل اینکه مولکول به مولکول انجام می شه، بسیار دقیقه. تا الان دو داروی ایرونی تست شده و دو داروی دیگه هم در دست اقدام واسه تسته.

در پژوهشی که روی دریافت کنندگان داروهای ایرونی و خارجی طی ۲ تا ۳ سال انجام شد، دریافتیم که فرق معناداری بین دریافت کنندگان داروهای ایرونی و خارجی وجود نداره. پس داروهای ایرونی، خوب و با کیفیت و قابل رقابت با محصول خارجی هستن. 

 

تبیان: سوال رایجی که این روزا بسیار مطرح می شه، موضوع بارداری افراد گرفتار به ام اس است. این بیماران می تونن دوران بارداری رو تجربه کنن؟

بله. وقتی فرد گرفتار به ام اس باردار می شه طی ۹ ماه بارداری، مخصوصا سه ماه پایانی علائم بیماریش فروکش می کنه. فقط سه ماهه اول بعد از بارداری ممکنه در ۳۰ درصد موارد مریضی برگشت کنه که اگه شخص تحت نظر دکتر باشه، میشه موضوع رو خوب مدیریت کرد.

تحقیقات گذشته نشون داده کسائی که ام اس داشتن و باردار شدن و تعداد زایمون بیشتری داشتن، بیماریشان خوش خیم تر بوده. پس زایمون و بارداری شدت مریضی ام اس رو کم می کنه.

تنها نکته قابل توجه و مهم اینه که یه ماه قبل از بارداری فرد باید داروهای خود رو قطع کنه.

 

تبیان: شیردهی در مادران گرفتار به ام اس ایجاد مشکل می کنه؟

در دوره ای به دلیل اینکه در دوران شیردهی فرد نمی تونست دارو مصرف کنه، بدون این دست اون دست کردن پس زایمون، شیردهی قطع و مریض روال عادی درمان رو در پیش می گرفت، اما تازگیا مطالعاتی انجام شد که نشون داد شیردهی می تونه بر فرد گرفتار به "ام اس" تاثیر خوبی بزاره. پیرو اون، مطالعه ای در آلمان انجام شد و نشون داد «شیردهی انحصاری» بروز علائم "ام اس" رو کمتر می کنه.

اگه پدر یا مادری گرفتار به ام اس باشن، خطر ابتلای فرزندشون به این مریضی، نسبت به بقیه آدمایی که ام اس ندارن بیشتر هستش

تبیان: "ام اس" قابل انتقال به فرزنده؟

اگه پدر یا مادری گرفتار به ام اس باشن، خطر ابتلای فرزندشون به این مریضی، نسبت به بقیه آدمایی که ام اس ندارن بیشتر هستش. واقعا احتمال اینکه بچه فردی که ام اس نداره، گرفتار شه یه درصد و در فرد گرفتار به ام اس این احتمال ۳ درصده. واقعا فردی که ام اس نداره فرزندش ۹۹ درصد به ام اس گرفتار نمی شه و فردی که دارای این بیماریه ۹۷ درصد فرزندش ام اس نمی گیره.

باید تاکید کرد که اصلا ژنتیک به عنوان عامل در این مریضی تلقی نمی شه.

 

تبیان: براساس آمار انجمن "ام اس"، مبتلایان اکثرا یا ازدواج نکرده یا پس از ازدواج رها می شن؟

بدیش اینه جامعه نسبت به آدمایی که به مریضی "ام.اس" گرفتار می شن، دید مناسبی ندارن. اینکه بیماران یا ازدواج نکرده یا بعد از ازدواج رها می شن، به وجود اومده به وسیله ناآگاهی و اطلاع رسانی نادرستیه که انجام شده.

 

تبیان: تاثیر "ام اس" روی قوای جنسی قابل درمان و پیشگیریه و از پایه این مریضی تا چه حد بر این موضوع تاثیر داره؟

آدمایی گرفتار به این مریضی ممکنه در مسائل زناشویی و جنسی مشکل پیدا کنن. واسه این موضوع هم از دارو تا بقیه موارد راه حل هست. در این مورد کارشناسان اورولوژی می تونن به فرد گرفتار کمک کنن. البته همه این موارد به این شرطه که فرد مشکل رو مطرح کنه. بدیش اینه بعضی وقتا بیماران به دلایلی از جمله عرف حاکم بر جامعه، مشکل خود رو مطرح نمی کنن.

 

تبیان: دلیل این تاثیر بر مسائل جنسی فرد مریض چیه؟

گاه ها خستگی که جزو ذاتی مریضی "ام اس" است و بعضی وقتا هم التهاب در راه اندام جنسی می تونه عامل اثر داشته باشه.

 

تبیان: نقش بقیه کارشناسان در کمک به بیماران چیه و به چه دلیل در ایران از کارشناسان جور واجور در کنار دکتر اصلی واسه کمک بیشتر به بیماران گرفتار به ام اس استفاده نمی شه؟

ام اس، بیماریه که واسه کمک به مریض باید کار رو به شکل گروهی انجام داد و تنها یه نفر مسوول نیس. در دنیا این جوری نیس که تنها یه فرد به درمان فرد بپردازه. در کنار دکتر اصلی باید روانشناس، روانپزشک، کار درمان، فیزیوتراپ، مددکار، متخصص تغذیه، طب ورزشی و توانبخشی حضور داسته باشن و قانون درست کار گروهیه، اما بدیش اینه در ایران ما اینجور شرایطی رو نداریم.

بیماران منع خاصی واسه فعالیت ورزشی ندارن، ولی نباید فعالیت زیادتر از اندازه توان داشته باشن

تبیان: نقش تغذیه واسه بهبود شرایط مبتلایان به "ام اس" چیه؟

رژیم غذایی خاصی واسه بیماران تجویز نشده. بیماران ام اس نباید چربی زیادی مصرف کنن. درباره مصرف گوشت قرمز هم بحث زیادی مطرحه که قطعی نیس. پس رژیم غذایی خاصی واسه این بیماران پیشنهاد نمی شه. بهتره مریض اگه با خوردن ماده غذایی علائم بیماریش شدید شدن می شه، از خوردن اون دوری کنه.

 

تبیان: در مورد به کار گیری سلولای بنیادی واسه بهبود بیماران ام اس، تا کنون بهره ای گرفته شده؟

این موضوع واسه مریضایی که ام اس پیشرفته داشتن استفاده شد که جواب مثبتی دریافت نشد. عزمشونو جزم کردن از سلولای بنیادی در مراحل اولیه تر استفاده کنن. اگه تحقیقات به نتیجه برسه میشه از سلولای بنیادی واسه بهبود ام اس هم استفاده کرد.

 

تبیان: آمارهای ارائه شده نشون از افزایش دچار شدن به ام اس در کشور داره. دلیل چیه و الان در چه وضعیتی قرار داریم؟

براساس آمارها، کشور در شیب صعودی دچار شدن به ام اس قرار داره.  بروز ام اس تو تهران طی سه سال گذشته، سه برابر شده. ایران در حال تبدیل شدن به منطقه پرخطر از دید دچار شدن به این بیماریه. حتی مناطقی در کشور که منطقه کم خطر بود هم در حال افزایش دچار شدن به این بیماریه و این نشون از وقوع یه اتفاق داره.

 

تبیان: دلیل این افزایش دچار شدن چیه؟

واسه دریافتن دلیل این افزایش دچار شدن، به کار پژوهشی قوی نیاز داریم که اونم نیازمند بودجه کافیه. این کار نیازمند بررسی کامل و کامله.

الان استان اصفهان بالاترین اندازه دچار شدن رو داره و تهران و فارس بعد از اون قرار دارن.

 

تبیان: به چه دلیل دید عمومی نسبت به بیماران گرفتار به ام اس خیلی فرق داره؟

بیشتر ام اسا خوش خیم هستن و تنها ممکنه بعضی وقتا دچار حمله شن. در بقیه موارد مانند بقیه مردم هستن. پس افراد گرفتار، می تونن مانند بقیه مردم به فعالیتای خود پرداخته و اتفاقا خیلی از بیماران هم دارای مشاغل مهم و حساس هستن.

 

تبیان: بسیاری پیشنهاد می کنن افراد گرفتار به ام اس بهتره فعالیت ورزشی خاصی نداشته باشن؟

بیماران منع خاصی واسه فعالیت ورزشی ندارن، ولی نباید فعالیت زیادتر از اندازه توان داشته باشن.

پیشنهاد نمی شه ورزش نکنن، اما شک نداشته باشین از خستگی زیاد دوری کنن.

بهترین ورزشا واسه بیماران ام اس، ورزشای آبیه، چراکه دمای بدن بالا نرفته و محدودیتی واسه انجامشون وجود نداره.

یکی از مشکلات شایع بین بیماران "ام اس" خستگی زیادتر از اندازه است. واسه رفع این ضایعه باید دارو مصرف کرد و از مرکبات استفاده کرد

تبیان: ممکنه ام اس خوش خیم به ام اس بدخیم تبدیل شه؟

این اتفاق ممکنه واسه کسائی که دارو رو مصرف نمی کنن، اتفاق بیفته. مصرف به موقع دارو ممکنه این موضوع رو حل کنه. واقعا مصرف درست دارو می تونه از مشکلات شناختی و حافظه جلوگیری کنه.

 

تبیان: علائم مریضی ام اس چیه و افراد پس از رویت چه نشونه هایی باید به دکتر مراجعه کنن؟

ام اس بر اثر یه مشکل در مغز و نخاع ایجاد می شه. ممکنه در اندام حس، حرکتی و .. ایجاد شه و روی بخشای مربوطه تاثیر بزاره. اگه بی حسی دست و پا یا تاری دید در فردی بیشتر از ۲۴ ساعت زمان برد فرد باید به دکتر مراجعه کنه.

یکی از مشکلات شایع بین بیماران "ام اس" خستگی بیشتر از حده. واسه رفع این ضایعه باید دارو مصرف کرد و از مرکبات استفاده کرد.

 

تبیان: با در نظر گرفتن اینکه کشور در مرحله گذر به منطقه پرخطر "ام اس" دنیا هستش، تحقیقات دراین زمینه چقدر لازمه؟

بعد از تصادفات، بیشترین آمار ناتوانی نسل جوون به دلیل دچار شدن به "ام اس" است. به هر حال نباید از نظر دور داشت که ام اس یعنی ناتوانی نیروی انسانی که سالای سال واسه اونا سرمایه گذاری شده.

در دنیا بیشترین تحقیقات مغز و اعصاب، در مورد ام اس صورت میگیره. ما در ایران واسه شناسایی علل گسترش این مریضی، بیشتر از قبل نیازمند مطالعه وسیع و بودجه کافی هستیم.

موضوع مهم دیگه اینه که باید سامانه ثبت ملی بیماران رو داشته باشیم که هنوز عملی نشده. ما باید بدونیم در هر استانی چقدر به تعداد مبتلایان ام اس اضافه شده.

مصاحبه: معصومه نصیری

بخش سلامت تبیان

منبع : tebyan.net

جمع آوری به وسیله بخش مقالات پزشکی و بهداشتی سایت آکا

No comments yet, be the first!

Comments

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *